استراتژي توسعه روستايي (در خاورميانه)
(گزارشي از بانك جهاني)
برگردان:
انديشگاه شريف
(كليه حقوق مادي و معنوي اين سند, كه
بخشي از يك گزارش مفصل ميباشد, متعلق به سازمان همياري اشتغال فارغالتحصيلان ميباشد)
1. مقدمه
استراتژي توسعه روستايي بانك جهاني با عنوان " توسعه روستايي، از رويا تا واقعيت1" در سال 1997 منتشر شد. در اين
گزارش تلاش ميكنيم با روزآمدسازي و بوميسازي اين استراتژي، و اتخاذ رويكردي
عملگراتر نسبت به گذشته, آن را براي مناطق و نواحي مشخص قابل اجرا كنيم. رويكرد ما
در اين گزارش شامل 5 گام زير است:
·
شناخت وضعيت فعلي خاورميانه
·
بررسي امكان پيادهسازي استراتژي توسعه روستايي در اين كشورها
·
استخراج درسهاي آموختني از نتايج اقدامات و فعاليتهاي اخير بانك جهاني در
زمينه توسعه روستايي
·
معرفي مجموعهاي از اهداف، استراتژيها، طرحهاي اقدام و رويكرد اجرايي
مناسب در توسعه روستايي بر حسب موقعيت جغرافيايي آنان
هدف از اجراي طرحهاي توسعه روستايي و
توسعه كشاورزي در اين كشورها, كاهش فقر است. مديريت منابع طبيعي, حمل و نقل
روستايي, آب و فاضلاب، آموزش، بهداشت و ساير خدمات اجتماعي از جمله حوزههاي مورد
توجه و تاكيد در اين طرحهاست.
·
تضمين استفاده پايدار و بهينه از منابع طبيعي
طبق برآورد بانك جهاني 70 درصد روستاييان در منطقه خاورميانه،
در فقر به سر ميبرند و اين در حالي است كه روستانشينان نزديك 43 درصد جمعيت كل
اين منطقه را تشكيل ميدهند. پيشبيني ميشود كه فقر در مناطق روستايي اين كشورها
دستكم تا 20 سال ديگر ادامه داشته باشد. هدف از اجراي برنامههاي توسعه روستايي
تنها كاهش فقر نيست. بهبود شرايط زندگي در روستا و در نتيجه كاهش ميزان مهاجرت از
روستا به شهر نيز از ديگر اهداف هم توسعه روستايي است.
تغيير در شرايط آب و هوايي و ميزان بارندگي، يكي از مشكلات
عمده كشورهاي اين منطقه است. تغيير در ميزان بارندگي، باعث تنوع محصولات كشاورزي و
در نتيجه تفاوت درآمد خانوارهاي روستايي شده است. اين مشكل، قشر عظيمي از
روستاييان اين كشورها را آسيبپذير ساخته است.
در منطقه خاورميانه، آب كالايي بسيار كمياب و با ارزش است.
آبياري زمينهاي كشاورزي، نحوه اختصاص منابع آب و مديريت منابع آب از مشكلات مهم
اين كشورهاست. استفاده پايدار از منابع طبيعي منطقه در گرو استفاده بهينه از منابع
آب است.
توسعه برآمده از خود جوامع روستايي در كنار اصلاحات سياستي
مناسب، ابزارهاي اساسي در موفقيت اين 5 استراتژي كليدي توسعه روستايي هستند. "مشاركت" روستاييان در طراحي، اجرا
و تداوم برنامهها و طرحهاي توسعه روستايي و پيادهسازي اصلاحات سياستي و قانوني
مرتبط با اين استراتژيها، تاثير عمدهاي در موفقيت اين طرحها دارد.
2.
وضعيت فعلي كشورهاي منطقه خاورميانه
1-2-
اقتصاد،
سياست و كشاورزي
ميانگين درآمد سرانه در كشورهاي اين منطقه ( بهجز
كشورهاي حوزه خليج فارس) حدود 2000 دلار است. در ميان اين كشورها، يمن با 350 دلار
و لبنان با 3700 دلار، به ترتيب پايينترين و بالاترين رقم در آمد سرانه را به خود
اختصاص دادهاند.
رشد سالانه بخش كشاورزي در توليد
ناخالص داخلي اكثر كشورهاي اين منطقه، بين 2 تا 5 درصد است. برخي از كشورها مانند
مراكش, اردن و كرانه باختري غزه در طول دهه 1990, شاهد رشد صفر يا منفي در اين بخش
بودهاند.
تغييرات درآمدي در بخش كشاورزي
كشورهاي منطقه (از سالي به سال ديگر) بسيار بالا است. انحراف معيار در نرخ رشد
توليد ناخالص داخلي بخش كشاورزي در مراكش و اردن به ترتيب 33و25 درصد بوده است. در
دهه گذشته در كشورهايي كه بيشترين تغيير را در آمد بخش كشاورزي داشتهاند، ركود
بيشتري نيز در ارزش افزوده اين بخش به چشم ميخورد.
انواع سيستمهاي توليد در منطقه خاورميانه از اين قرار
است:
·
عجين با آبياري باراني (ديمي)
·
عجين با زمينهاي خشك
·
چوپاني و شباني
·
آبياريشونده
·
عجين با مناطق مرتفع
اگر چه همه روشهاي توليد كشاورزي در اين منطقه وابسته به
منابع آب است، اما تغيير و در نتيجه آسيبپذيري اين سيستمها, متفاوت است.
سياستهاي استفاده از آب در تمام كشورهاي منطقه خاورميانه، مهم
و حياتي است. ساير حوزههاي سياستي مهم در اين كشورها عبارتند از: كاهش منابع
طبيعي، حفظ زمينهاي كشاورزي، كمكهاي غذايي و زيرساخت روستايي.
براي توسعه سيستم آبياري و عجين با رطوبت، دسترسي به بازارهاي
صادراتي اهميت زيادي دارد. كشورهاي عضو اتحاديه اروپا بزرگترين شريك تجاري كشورهاي
اين منطقه هستند. قوانين دست و پاگير اين كشورها، مانع عمدهاي بر سر راه توسعه
صادرات در منطقه خاورميانه و شمال آفريقاست.
2-2.
وضعيت اجتماعي
نرخ بيسوادي در كشورهاي خاورميانه بويژه در ميان زنان بالاست.
بهطور ميانگين نيمي از زنان اين منطقه بيسواد هستند. در نواحي روستايي آمار بيسوادي
حتي از اين مقدار نيز بالاتر است. در يمن و مراكش تنها نيمي از كودكان روستايي در
مدارس ابتدايي درس ميخوانند. اين آمار در مناطق شهري بين 80 تا 90 درصد است. در
بسياري از اين كشورها، امكان دسترسي روستاييان به آب آشاميدني سالم و بهداشتي ونيز
امكانات فاضلاب بسيار كم است. براي شهرنشينان اين نواحي نيز اين مشكل كم و بيش
وجود دارد.
حفظ سلامت عمومي در روستاهاي اين منطقه چندان مناسب نيست و اين
مشكل با تغيير در بارندگي و در نتيجه توليدات كشاورزي تشديد ميشود. اين مشكلات،
آسيبهاي اجتماعي فراواني را براي قشر عظيمي از روستاييان به همراه است.
استراتژي توسعه روستايي بانك جهاني تاثير زيادي در اين كشورها
داشته است. اگرچه موضوعات مورد توجه در اين استراتژي همچنان به قوت خود باقي است،
اما استمرار اقدامات(فعاليتها و دامدهي)
به مرور زمان پختهتر شده كه در امور ذيل بازتاب داشته است :
1.
انجام بررسيهاي دقيقتر و موشكافانهتر در بخشهاي مختلف (به عنوان مثال
بخشهاي كشاورزي و آب در يمن و توسعه روستايي در مراكش)
2.
مشاركت موثر كاربران و ساير نهادهاي اجتماعي (مانند بخشهاي تامين آب روستاها،
مديريت منابع طبيعي و عمليات آبياري و زهكشي) بر مبناي ارزيابيهاي اجتماعي.
3. آموختهها
اقدامات چند سال اخير بانك جهاني
آموختههاي فراواني را در بر داشته است. بانك جهاني اميدوار است با بهكارگيري اين
نكات در تدوين استراتژيهاي آينده، به موفقيت بيشتري در توسعه مناطق روستايي دست
يابد.
1.
بانك
جهاني در اجراي طرحهاي توسعه روستايي بايد توجه بيشتري به محدوديتهاي سياسي و
ظرفيتهاي نهادي داشته باشد. طراحي و اجراي پروژههاي توسعه روستايي نيازمند توجه بيشتر و
ارزيابي دقيقتر از نهادهاي اجرايي و سياسي است.
2.
در برخي
از كشورها بايد توجه بيشتري به فعاليتهاي غيروامي شود. بانك جهاني با تاكيد بر مزيت نسبي خود در ارائه مشاورههاي
سياستي و تحليلي ميتواند گامهاي موثرتري در توسعه روستايي بر دارد. وامدهي بايد
منعطف بوده و اين انعطاف بر مبناي كارهاي تحليلي باشد.
3.
تغيير در
شرايط آب و هوايي و درآمد روستاييان، تاثير متفاوتي بر تصميمگيريهاي سياستي در
كشورهاي مختلف منطقه دارد. هدف بسياري از دولتها در اين منطقه رسيدن به قيمتهاي پايدار
بين مصرفكننده و توليدكننده است. اما چارچوبهاي سياستهاي اقتصادي و كشاورزي اين
مناطق با تغيير شرايط آب و هوايي و ميزان توليد در آنها سازگار نيست.
4.
بخش خصوصي
و جوامع روستايي بايد به مشاركت در انجام طرحهاي توسعه روستايي تشويق و ترغيب
شوند.
دستيابي به موفقيت پايدار، نيازمند مشاركت و همكاري گسترده است. بسياري از برنامههاي
توسعه روستايي به دليل نبود مشاركت و همكاري موثر اجتماعي، دستاوردهاي مطلوبي
نداشتهاند.
5.
در توسعه
روستايي بايد بيش از پيش بر طرحهاي خرد (كوچكمقياس) با هدف توسعه زيرساختهاي
روستايي و مديريت منابع طبيعي است. در كشورهاي خاورميانه، پروژههاي كوچك كه توسعه زيرساختهاي
روستايي را هدف قرار دادهاند، دستكم چهار ويژگي مطلوب دارند:
·
بيش از پروژههاي بزرگ نيازمند نيروي كار (كار–بر) هستند.
·
روستاييان بيشتري در اجراي آنها مشاركت دارند.
·
از پايداري بيشتري برخوردارند, چون همكاريهاي روستايي، امكان انجام و
تداومبخشي بيشتري به آنان ميدهد
·
تجزيه خاورميانه نشان داده است كه سود بيشتري عايد روستاييان فقيرتر ميكنند.
6.
بانك
جهاني بايد به پيامدهاي منفي ادامه وضعيت موجود در رابطه با امور بلندمدت و
نيازمند اصلاحات ساختاري (نهادي) توجه نمايد. تغيير در سياستهاي اجرايي نيازمند
زمان طولاني است. بنابراين بانك جهاني بايد به گفتگو و مذاكره در اينباره ادامه
دهد، حتي اگر تاثير كوتاهمدت اين تلاشها اندك باشد. اين مذاكرات دستكم ميتواند
در مديريت منابع طبيعي يا اصلاحات قانوني و تعرفهاي تاثيرگذار باشد. بيتوجهي به
موافقتهاي انجام شده در موارد فوق، ميتواند به عنوان دغدغهمند نبودن بانك
قلمداد گردد.
7.
بانك
جهاني بايد به ضرورت مديريت يكپارچه منابع آب توجه داشته و اين امر را در مذاكرات
سياسي با دولتها و استفادهكنندگان منابع آب، مورد تاكيد قرار دهد. بانك بايد اطمينان يابد كه
تمام پروژههاي ايجاد و احياي منابع تامين آب، از مشاركت عناصر مديريتي متقاضي
برخوردار است.
8.
نبود شاخصهاي
مناسب براي توسعه روستايي مانعي بر سر راه برنامهريزي و ارزيابي پروژهها محسوب ميشود. بدون وجود دادههاي كافي, نميتوان
بسياري از پروژهها را به درستي برنامهريزي كرده و مورد ارزيابي قرار داد. در
مناطق دور افتاده روستايي برآورد درست كمبودها و كاستيها دشوار است و اغلب سياستهايي
كه در اين مناطق براي افزايش درآمد روستاييان در نظر گرفته مي شود، بدون بررسي
دقيق بوده و نميتواند فرصتهاي پايداري براي افزايش درآمد پديد آورد.
4. اهداف
1.
كاهش فقر
در روستاها.
هدف كلي همه طرحهاي توسعه روستايي، كاهش فقر در اين نواحي است. ساير اهداف و
سياستهاي توسعه روستايي با توجه به اين هدف كلي تدوين و اجرا ميشوند.
2.
كاهش آسيبپذيري
در مناطق روستايي. بسياري از روستاييان درآمدهاي متغيري دارند و اين به معناي آن
است كه درصد جمعيت آسيبپذير روستايي زياد است. كاهش آسيبپذيري لزوماً به معناي
كاهش فقر نيست, اما سياستهايي كه براي كاهش آسيبپذيري به اجرا در ميآيد، ميتواند
فقر را در سطح قابل قبولي نگاه دارد. اجراي اين سياستها از افزايش تعداد
روستاييان فقير جلوگيري ميكند و فرصتهاي جديدي را براي بهبود شرايط زندگي براي
همه روستانشينان فراهم ميكند.
3.
تضمين
استفاده پايدار از منابع طبيعي. آب، زمين، جنگلها و مراتع، چهار منبع طبيعي هستند كه
اساس زندگي روستاييان را تشكيل ميدهند. اين منابع ناپايدار و كمياب هستند. هدف
بانك جهاني استفاده پايدار از اين منابع براي مدتي طولاني است.
4. استراتژيها
1.
عقلاييسازي
مديريت منابع آب و سياستهاي آب. در كشورهاي خاورميانه, استفاده بهينه از منابع آب نقش
حياتي در موفقيت طرحهاي توسعه روستايي دارد. بهبود عملكرد و بهرهوري در مديريت
آب نيازمند اصلاحاتي در سيستمهاي طرح ريزي، اجرا و سياستگذاري است. همچنين براي
تقويت نقش بخش خصوصي و دولتي و نهادهاي اجتماعي روستاها, بايد چارچوبهاي اجرايي،
قانوني و سياسي مورد بازنگري و در صورت امكان بازسازي و اصلاح قرار گيرند.
2.
بهبود
دسترسي به زيرساخت اقتصادي و اجتماعي. منظور از زيرساختهاي اجتماعي،
آموزش و بهداشت در مناطق روستايي است. زيرساختهاي اقتصادي نيز شامل جادههاي
روستايي، سيستمهاي تامين آب آشاميدني، تسهيلات برقرساني، و همچنين دسترسي به
فناوري اطلاعات است. دسترسي به اين امكانات براي افزايش در آمد روستاييان كشاورز و
غيركشاورز امري ضروري محسوب ميشود. همچنين بايد امكاناتي براي افزايش دسترسي زنان
روستايي به اين خدمات ايجاد شود. كشورهاي مصر، مراكش و يمن از جمله كشورهايي هستند
كه در آنها ميزان ثبت نام دختران در مدارس روستايي افزايش يافته است.
3.
تسهيل در
رشد كشاورزي و رقابتپذيري. جلوگيري از ركود در بخش كشاورزي و كمك به رشد اين بخش باعث
افزايش در آمد روستاييان شده و در نتيجه عاملي موثر در كاهش فقر است. تغيير سياستها
تضمين تصدي زمينها، ايجاد مزارع حاصلخيز و خودكفا از نظر اقتصادي. تسهيل در
رقابت، زيرساختهاي بازاريابي, فرآيندهاي توليد مناسب براي كشاورزان و حمايت از
تغييرات فناورانه موثر در پيشرفت كشاورزي، همه و همه باعث تشويق كشاورزان به
فعاليت بيشتر و افزايش رقابتپذيري در منطقه ميشود. افزايش رشد و بهرهوري در
صادرات كشاورزي مستلزم رفع موانع مربوط به صادرات، يعني حفاظت شديد در برابر
تجهيزات كشاورزي يا صنعتي قابل واردات، ارزشگذاري بيش از حد بر نرخهاي تبادل ارز
است. بهعلاوه بايد در كشورهاي خاورميانه، براي افزايش صادرات كشاورزي تغييراتي در
سياستهاي حفاظتي نخستين شريك تجاري آنان يعني كشورهاي اتحاديه اروپا ايجاد شود.
تدوين سياستهاي تجاري مناسب و سيستم قيمتگذاري بر روي محصولات كشاورزي از اولويتهاي
استراتژيك بخش كشاورزي است كه ميتواند ثبات بيشتري در درآمد كشاورزان ايجاد كند.
سياستهاي كشاورزي در اين مناطق بايد با آب و هواي متغير اين ناحيه كه گاه بهشدت
باراني و گاه خشك است سازگاري داشته باشد. تحقيقات و ترويج كشاورزي بايد با
برداشتن موانع از سر راه كشاورزان، امكان توليد محصولات متنوعتر را بر حسب شرايط
آب وهوايي هر منطقه فراهم كند. بهعلاوه بايد تحقيقاتي نيز در زمينه آبياري بهينه
و انتخاب روشهاي آبياري با توجه به نوع محصول و شرايط آب و هوايي هر منطقه انجام
دهد. مسائل مربوط به تصدي زمينهاي كشاورزي، از مهمترين موانع افزايش بهرهوري در
بخش كشاورزي است كه نيازمند اصلاحات ارضي مناسب است. برنامههاي توسعه روستايي
بايد به حل اين مشكل عمده نيز اهتمام ورزد. بايد پس از انجام تحليلهاي سياستي در
اين كشورها، سرمايهگذاري مناسبي براي توسعه ظرفيت نهادهاي دولتي بويژه در حوزه
كشاورزي و منابع طبيعي صورت گيرد.
4.
گسترش و ارتقاي فعاليتهاي اقتصادي. يكپارچهسازي كامل همه فعاليتهاي روستايي در بخشهاي
غيركشاورزي يكي از عمدهترين چالشها در اجراي طرحهاي توسعه روستايي است. اقدامات
مختلفي ميتواند براي بهبود موثر اقتصاد روستايي در بخشهاي غيركشاورزي صورت گيرد.
بهعنوان مثال سياستهاي كشاورزي ميتواند فعاليتهاي غيركشاورزي مانند صنايع
تبديلي، ساير صنايع و بخشهاي خدمات و تجاري را كه مشخصه يك بخش كشاورزي مدرن
هستند، گسترش دهد. پروژهها و سياستهاي مناسب در اين زمينه نهتنها بايد اقتصاد
غيركشاورزي را بهبود بخشد، بلكه بايد با اتخاذ تدابير مناسب، روستانشينان را به انجام فعاليتهاي غيركشاورزي تشويق كند. نهادها و دولت
محلي بايد با همه توان و امكانات خود در فعاليتهايي نظير برنامهريزي براي بهرهبرداري
مناسب از زمينهاي زراعي، اجراي برنامههاي آموزشي، سرمايهگذاري در توسعه زيرساختها،
قانونگذاري و تامين منابع مالي، مشاركت و همكاري نمايند.
تسهيل در راهاندازي و توسعه قطبهاي شهري كوچك (شهركها) جهت توسعه منطقهاي، ميتواند
باعث افزايش در آمد و ايجاد اشتغال در بخشهاي غيركشاورزي شود.
5.
بهبود
مديريت منابع طبيعي و منابع زيستمحيطي. توسعه پايدار ارتباط تنگاتنگي با
مديريت پايدار منابع طبيعي دارد. بررسي تاثير پروژهها بر استفاده پايدار از منابع
طبيعي بايد بهعنوان مساله مهمي در طراحي و اجراي همه پروژههاي توسعه روستايي مد
نظر قرار گيرد. در كشورهاي خاورميانه و شمال آفريقا, آب بسيار كمياب است و دخالتهاي
نابجاي انسان، مناطق كشاورزي حاصلخيز، بويژه مراتع را تهديد ميكند.
5. طرح هاي اقدام
طرحهاي اقدام بانك جهاني در هر يك از
كشورهاي خاورميانه, بر حسب نوع كشور و موضوعات عمده مطرح در آن، تدوين و اجرا ميشود. اين طرحها در ارتباط با 5 استراتژي تدوين شده
بانك جهاني تعيين ميشوند و فعاليتها و اقدامات بانك را در جهت تحقق اين استراتژيها
راهبري ميكنند. همچنين اين طرحها شامل شاخصهايي براي ارزيابي عملكرد اقدامات
هستند. به عبارت ديگر اقدامات بانك جهاني بايد با معيارهاي ويژهاي كه توسط اين
استراتژيها تعيين شدهاند, مطابقت داشته باشد. ارزيابي عملكرد اقدامات بر حسب اين
شاخصها، ميزان موفقيت آنها را در آينده نشان خواهد داد. اين طرحهاي اقدام با در
نظر گرفتن ساير موضوعات مهم مانند تغيير اولويتهاي هر كشور و دخالت ساير ذينفعان
مالي، تكميل خواهد شد. جدول (1) ويژگيهاي اين طرحها را نشان ميدهد.
طرحهاي اقدام، طرحهايي فرابخشي
هستند و بنابراين اجراي موفقيتآميز آنها وابسته به حمايت واحدهاي مختلف بانك
جهاني، وزارتخانههاي فني كشور ذيربط, بخش خصوصي، سازمانهاي غيردولتي و ساير
موسسات كشور ميزبان است.
از آنجايي كه اين طرحهاي اقدام براي
هدايت اقدامات بانك جهاني و توسط كاركنان آن طراحي شدهاند، در آغاز بايد براي تبادلنظر و جلب همكاري دولت و كل
جوامع روستايي در اختيار آنان قرار گيرد. بانك جهاني بايد راهكارهايي را براي جلب
مشاركت ساير ذينفعان و سرمايهگذاران در اجراي اين طرحها بيابد.
براي بررسي مستمر اجراي طرحهاي اقدام
بايد تيمهاي كارآمد و مجربي از سوي بانك جهاني در كشورها حضور داشته و به اطلاعات
مناسبي درباره شاخصهاي اجتماعي و اقتصادي و روستايي دسترسي داشته باشند.
6. پياده سازي
در پيادهسازي طرحهاي اقدام، بانك و
ساير ذينفعان مالي بايد موقعيت مناطق روستايي را در كشورهاي مختلف در نظر بگيرند.
با توجه به اين تفاوت و تنوع بايد در هر منطقه بر حسب ويژگيهاي خاص اقتصادي،
اجتماعي و فرهنگي آن، ابزارهاي مناسبي براي پيادهسازي طرحها بهكار گرفته شود.
بنابراين طرحهاي توسعه روستايي بايد مختلف و متنوع باشند.
تشويق مردم به مشاركت موثر در بهرهبرداري
از فرصتهاي مناسب براي رسيدن به رفاه بيشتر، رويكرد موثري در توسعه روستايي است.
اين رويكرد كلگرايانه است و رفاه همه روستاييان را مد نظر دارد، بنابراين شامل
مشاركت همه مردم در اجراي طرحها مي شود.
هماهنگي ميان نهادهاي مختلف اجتماعي و
مشاركت آنها در فرآيند تصميمگيري، تاثير بهسزايي در اجراي موفقيتآميز طرحها
دارد. بهعنوان مثال طرح آموزشي در يك كشور خاص ميتواند با مشاركت بخش آموزش بانك
جهاني وزارت آموزش و پرورش و مسئولان آموزشي هر منطقه اجرا شود. همزمان با اين طرح
و در همان منطقه بانك جهاني پروژههاي ديگري را در رابطه با بهداشت و آبياري در
دست اقدام دارد. اين طرحها به موازات يكديگر و با همكاري موثر نمايندگي بانك
جهاني و موسسات و نهادهاي محلي كشور ميزبان به اجرا در مي آيد. اختصاص صندوق توسعه
روستايي، روش ديگري است كه در كشور مراكز بهطور آزمايشي اجرا شده است.
بنابر توصيه كميته توسعه روستايي
متشكل از نمايندگان وزارتخانههاي ذيربط، صندوق توسعه روستايي در استانهاي مختلف
اين كشور تاسيس شده و مورد بهرهبرداري قرار گرفته است. اين صندوقها بودجه لازم
براي تكميل برنامههاي توسعه روستايي را بر حسب درخواست مسئولان در مواردي كه قبلا
از سوي دولت هزينهاي در نظر گرفته نشده, تامين ميكند.
اين روش، تاثير مهمي در تحقق استراتژيها
و اهداف توسعه روستايي در كشورهاي خاورميانه داشته است. صندوق توسعه روستايي
همچنين با جلب حمايت و همكاري نهادهاي اجتماعي، سازوكارهاي اجرايي منطقه را در طرحريزي,
هماهنگي و اجراي پروژهها اصلاح ميكند.
موضوع ديگر در اجراي طرحهاي اقدام،
كمك به اختصاص منابع و نيروي انساني به فعاليتهاي توسعه روستايي است. بانك جهاني
با افزايش تقاضاي كاركنان اين كشورها براي مشاركت هر چه بيشتر در فعاليتهاي
استراتژيك مانند تحليل سياسي و اقتصادي و تبادل دانش، مواجه است. بهعنوان مثال
تجربه در بسياري از مناطق نشان ميدهد كه گزارشهاي علمي جديد بسيار موثرتر از
گزارشهاي قديمي تر بوده است.
بانك جهاني نبايد براي دسترسي به همه
خدمات مورد نياز در روستاها به ظرفيت داخل كشور تكيه كند، بلكه ميتواند منابع را
براي تامين بهترين خدمات از ساير كشورها داشته باشد. بانك جهاني براي كاهش فقر در
روستاها بايد تيمهاي مجرب و بينبخشي داشته باشد.
براي بهبود و اثربخشي اين كمكها،
ارتباط نزديك ميان نمايندگيهاي بانك جهاني ضروري است. اين همكاري ميتواند به
اشكال مختلف باشد. رايجترين روش، همكاري در امور مالي است. بسياري از كشورها از
طريق موسسات داخل و بينالمللي ميتوانند مجوزهاي بهره برداري لازم را بگيرند.
همكاري بين جوامع بينالملي با بهبود تبادل اطلاعات تاثير بهسزايي در بهبود
استراتژيها و برنامهها در هر كشور دارد.
6. موارد تكميلي
براي آماده سازي اين استراتژي,
مطالعات اوليهاي در زمينه سيستمهاي كشاورزي، مفاهيم اقتصاد كلان، تجزيه و تحليل
سبد وام ، مديريت پايدار منابع طبيعي، كشاورزي در مناطق خشك و ... در كشورهاي
خاورميانه انجام شد. نتايج اين مطالعات
درصورت درخواست، در دسترس متقاضيان قرار ميگيرد.
جدول الف. مجموعهاي از طرحهاي اقدام و شاخصهاي عملكرد در خاورميانه
|
استراتژي |
عناصر طرح اقدام
|
شاخصهاي عملكرد / پايش |
|
عقلاييسازي
مديريت آب و سياستهاي آب |
·
ترويج و حمايت از توسعه استراتژي ملي آب كه نيازهاي آب شهرها روستاها را
در بر ميگيرد
·
طراحي و اجراي پروژهها, شامل بهبود مديريت تقاضا شامل قيمتگذاري آب و
عقلاييسازي آب، افزايش بازده سيستم، مشاركت بيشتر مصرفكننده, بازسازي زيرساخت
و حفاظت از محيط زيست
·
تشويق توسعه آبياري در كشورها و نواحي با زمين در دسترس و قابل تجديد در
مقياس كوچك و متوسط
·
افزايش نقش شركتهاي مصرفكننده در اجراي پروژههاي آب
|
-
توسعه و اجراي طرحهاي ملي آب - اجرا يا تقويت استفاد بهينه از
نگهداري مناسب آب اندازهگيريهاي ديگر -
انتقال عملكرد و نگهداري براي بهرهبردارها - بازسازي زيرساخت آبياري
-
افزايش در مقياس كوچك و متوسط آبياري |
|
بهبود
دسترسي به زيرساختهاي اقتصادي و اجتماعي |
·
طراحي و اجراي زيرساخت پروژههاي روستايي كه شامل پروژههاي آموزشي، برقرساني
روستاها، جادههاي روستايي، خدمات درماني, تامين آب روستا و بهداشت متناسب با هر
كشور و ناحيه است.
·
تضمين مشاركت بهينه روستايي در طراحي و اجراي پروژهها
|
-
افزايش نرخ سود با افزايش ثبتنام در مدارس روستايي -
گسترش دستيابي به خدمات درماني در مناطق روستايي - افزايش سرمايهگذاري در
زيرساخت روستايي |
|
|
·
افزايش امكان دسترسي به فناوري اطلاعات و ارتباطات در نواحي روستايي
|
- افزايش مشاركت
شهرنشينان محلي در اجراي پروژههاي
زيرساختي - توسعه فناوري ارتباطات و اطلاعات در مناطق روستايي |
|
تسهيل
در رشد كشاورزي و رقابتپذيري |
·
ترويج اصلاحات در تجارت كشاورزي، بازاريابي و سياستهاي قيمتگذاري و
سيستمهاي كمك غذايي بايد انجام شود و همچنين همزمان در شبكه تامين اجتماعي نيز
اصلاحاتي بايد انجام شود.
·
حمايت از
اصلاحات تصدي زمين ·
بهبود زير
ساخت بازاريابي مشتمل بر سيستمهاي اطلاعاتي بازاريابي ·
افزايش
سرمايهگذاريها در تحقيقات كشاورزي, توسعه مناسب با محصولات محلي و شرايط
بازاريابي عواملي هستند كه باعث كاهش ريسك در كشاورزي ميشود. |
- اصلاح سياست قيمتگذاري
و بازاريابي
- فروش بر پايه اصلاح اوليه
زمين - پيشرفتهايي در زيرساخت
بازاريابي - ايجاد هماهنگي بين سرمايهگذاري
با تقاضاي كشاورز بر پايه تحقيق و توسعه كشاورزي |
|
گسترش
و ارتقاي فعاليتهاي اقتصادي در بخش خصوصي و غيركشاورزي بهبود
منابع طبيعي و منابع زيستمحيطي |
·
تاكيد بيشتر بر فعاليتهاي غيركشاورزي و فعاليتهاي توليد كننده درآمد
·
استفاده از
اعتبار و ابزار ديگر براي تحريك سرمايهگذاريهاي غير كشاورزي ·
افزايش
مشاركت بخش خصوصي در كانالهاي بازاريابي براي صادرات و واردات كشاورزي ·
تقويت نقش
بخش خصوصي در توسعه فناوري اطلاعات در مناطق روستايي ساخت و اشاعه ابريزها و پايش عملكردهاي بينالمللي در
ناحيه ·
طراحي و
اجراي پروژه هاي آب مثل پروژههاي سيستم آبريز، براي استفاده دائمي از اب و
بهبود مديريت ·
تضمين
اينكه سياست اقتصادي سازگار با منابع طبيعي و آب و هوا در كشور باشد. ·
جلوگيري از
فرسايش خاك ·
تكميل صورت
دارايي منابع طبيعي ناحيه و استفاده از آن براي توسعه منطقهاي و چارچوبهاي
سياسي ملي براي مديريت پايدار منابع طبيعي ·
توسعه
منطقي و آشكار قوانين و استانداردهاي محيطي |
- افزايش نقش فعاليتهاي غيركشاورزي روستايي
-
توسعه سيستمهاي مالي پايدار و روستايي براي سرمايهگذاري روستايي |